"การไม่ยอมรับผิด กลับยิ่งทุกข์"
ธรรมชาติของจิตใจ
ไม่อยากทุกข์
ไม่อยากรู้สึกแย่กับตนเอง
และ กลไกทางจิตใจ
ที่ใจมักชอบใช้เพื่อปกป้องตนเองไม่ให้รู้สึกผิด รู้สึกแย่กับตนเอง
คือ การไม่ยอมรับผิด
โดยอาจใช้กลไกทางจิตใจ หลายอย่างดังนี้
- การปฏิเสธการรับรู้ความผิดตนเองไปเลย (denial)
- การมีข้อแก้ตัว ให้เหตุผลเข้าข้างตัวเอง (rationalization)
เพื่อให้รู้สึกดีกับตัวเอง
- การโทษคนอื่นแทน เพื่อเพิ่มความดูดีให้ตนเองมากขึ้น
- การหาเหตุผลมาอธิบายเหตุการณ์นู่นนี่ เพื่อให้ความผิดที่เกิดขึ้น มีที่มาที่ไป ตามเหตุผล โดยไม่สัมผัสความรู้สึกผิด รู้สึกแย่ที่ใจตรงๆ (intellectualization)
กลไกทางใจเหล่านี้ทำงานเร็วมาก
เพื่อปกป้องไม่ให้ใจรู้สึกบาดเจ็บ หรือ รู้สึกแย่กับตนเอง
เพราะ ความรู้สึกแย่กับตนเอง เป็นภาวะที่ใจยอมรับได้ยาก
เพราะอะไร การไม่ยอมรับผิดกลับทำให้ใจทุกข์ ?ในความจริงหลายครั้งพบว่า
การยิ่งไม่ยอมรับผิดมากเท่าไหร่
กลับไม่ใช่ทางที่ทำให้ใจรู้สึกดีอย่างแท้จริง
เพราะ
- หลายครัังปัญหาไม่ได้ถูกแก้ไข เพราะ วนกับการแก้ตัว
- หลายครั้งปัญหาถูกหมกเม็ด เพราะ ไม่เปิดใจรับรู้ข้อผิดที่เกิดขึ้น
- หลายครั่งกลับยิ่งถลำลึก ทำผิดแบบเดิมซ้ำแล้วซ้ำอีก จนปัญหาขยายกลายเป็นปัญหาใหญ่โตขึ้นเรื่อยๆ จากการไม่ยอมรับผิด หรือ พยายามพิสูจน์ว่าตนเองถูกแล้ว ไม่ผิด จึงเกิดการดื้อแพ่งทำให้ทำผิดซ้ำๆ
- หลายครั้งใจมีความปั่นป่วน เพราะ การพยายามกลบเกลื่อนให้ตนเองไม่ผิด ใจต้องคอยดิ้นรนหาเหตุผลต่างๆนานาเข้าข้างตนเอง
- หลายครั้งใจมีความรู้สึกเจ็บปวด เพราะ ความผิดที่มีก็คอยทิ่มตำใจอยู่
การไม่ยอมรับผิด
จึงกลับส่งผลให้ใจทุกข์
หลายครั้งในความเป็นจริง
ความผิดที่เกิดขึ้น
ไม่ใช้ว่าเราเป็นผู้ทำผิดทั้งหมด
ในเหตุการณ์หนึ่ง
มีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
จากเขา
จากเรา
โดยเจตนา
หรือ โดยไม่เจตนา
การพิจารณาอย่างลึกซึ้ง
จะเห็นตามจริงว่า
ส่วนใดที่เราทำผิดไป
เราลองฝึกเปิดใจยอมรับ
เพราะอะไรการยอมรับผิดตามความเป็นจริงกลับส่งผลให้ใจเป็นสุขมากกว่า ?เพราะ
1. ใจไม่ต้องคอยหนีความจริง
จะช่วยให้ใจสุขสงบมากขึ้น
เพราะ
ใจที่ต้องคอยหนีความจริง
เป็นการสร้างความโกลาหลให้กับใจ โดยไม่จำเป็น
2. ใจไม่ต้องคอยหนีความรู้สึก โดยเฉพาะความรู้สึกผิด ความรู้สึกแย่กับตัวเอง ความรู้ด้อยค่า เมื่อทำผิด
ใจที่ยอมรับทุกความรู้สึกที่เกิดขึ้น ตามจริง
คือ ใจที่มีคุณภาพดี
3. ใจมีความกล้าหาญ การเผชิญกับความผิด ไม่ใช่เรื่องง่าย การที่ใจยอมรับความผิดที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะทำโดยเจตนา หรือ ไม่เจตนาก็ตาม คือ ใจที่กล้าหาญ
ใจที่กล้าหาญ กล้าเผชิญความผิดพลาดไป
คือ ใจที่เข้มแข็งของจริง
ใจที่ "หลบเลี่ยงความผิดพลาด" ที่เกิดขึ้น ใจที่ "ยึดติดว่าตนถูกเสมอ" ใจกลับยิ่งอ่อนแอ
4. ใจมีความรู้สึกโล่งเบามากขึ้น ได้ปลดปล่อยตนเองออกเป็นอิสระ จากความยึดติดว่าตนเองว่าต้องไม่ผิด
5. ใจมีโอกาสได้เรียนรู้ เป็นโอกาสเพิ่มความฉลาดทางจิตใจ
6. ใจมีปัญญาที่ลึกซึ้งขึ้น เพราะ ใจมีความเข้าใจโลก เข้าใจชีวิตมากขึ้น
ใจที่มีปัญญาลึกซึ้งขึ้น จะเกิดความรู้สึกมั่นคงจากข้างใน
และ พร้อมต่อยอดความฉลาดทางใจต่อๆไปได้ง่ายยิ่งขึ้น
7. ได้ลงมือแก้ปัญหาจริงๆสักที
ไม่วนกับการแก้ตัวไปแก้ตัวมา หรือ คอยหลบเลี่ยง
จนปัญหาสุมกองอยู่ที่เดิม
บทความโดย ผศ.พญ. ทานตะวัน อวิรุทธ์วรกุล
#เข้าใจธรรมชาติชีวิต
#เข้าใจธรรมชาติจิตใจ
#ยิ่งโตยิ่งสุข
ท่านใดสนใจรับฟังเสียงบรรยายบทความนี้ สามารถรับฟังได้ทางลิงค์นี้ค่ะ https://youtu.be/pmSGQ5S9MPs
